Waarom Rotterdam en Den Haag een magneet zijn voor logistiek- en mobiliteit-startups

In de Nederlandse startup-geografie valt één patroon op: logistiek- en mobiliteit-startups kiezen opvallend vaak voor de regio Rotterdam, Den Haag en het Westland. Toeval is dat waarschijnlijk niet. De Rotterdamse haven is de grootste van Europa, Schiphol ligt op een uur rijden, en de regio herbergt het hoofdkantoor van tientallen grote verladers, expediteurs en logistieke dienstverleners. Die combinatie trekt startups aan die hun technologie willen testen en schalen in een omgeving waar de vraag naar automatisering direct zichtbaar en tastbaar is.

De concentratie beperkt zich niet tot één type bedrijf. Robotica-startups, AI-bedrijven voor vlootbeheer, autonome laadsystemen en bagageherkenningssoftware zitten allemaal in dezelfde brede corridor tussen de kust en de stad. Dat wijst op een ecosysteem dat zich rond concrete infrastructuur heeft gevormd, eerder dan rondom een universiteit of een enkel fonds.

Haven als testomgeving en eerste klant

Voor een startup in logistiek is een vroege klant met schaal het moeilijkste te vinden onderdeel. De Rotterdamse haven biedt dat in één pakket: het Havenbedrijf Rotterdam heeft een eigen innovatieprogramma, de terminals verwerken miljoenen containers per jaar, en de logistieke dienstverleners die er actief zijn staan structureel onder druk om kosten te verlagen en processen te automatiseren.

Rocsys uit Rijswijk is daar een concreet voorbeeld van. Het bedrijf ontwikkelt handsfree autonoom laden voor elektrische voertuigen en vloten, een technologie die direct aansluit op de elektrificatie van haventractoren en distributievoertuigen. Rocsys haalde tot nu toe ruim 42 miljoen euro op in een Series A-ronde, en de nabijheid van grote logistieke opdrachtgevers speelt daarin een rol: investeerders zien sneller bewijs van marktvraag als de eerste pilots op een steenworp afstand rijden.

Vergelijkbaar geldt voor BagsID uit Schiphol-Rijk, dat algoritmen inzet voor bagageherkenning op luchthavens. De keuze voor Schiphol-Rijk als vestigingsplaats is strategisch: Schiphol is tegelijk potentiële klant, testomgeving en referentie voor internationale luchthavens. Het bedrijf haalde in 2022 een seed-ronde van 6,1 miljoen euro op.

Delft als technologische voedingsbodem

Naast de haven speelt de Technische Universiteit Delft een duidelijke rol. Fizyr, opgericht in 2014 en gevestigd in Delft, ontwikkelt visiesoftware waarmee industriële robots complexe logistieke taken kunnen uitvoeren, zoals het herkennen en grijpen van ongestructureerde pakketten op een transportband. De software lost een probleem op dat de logistieke sector al jaren parten speelt: het mechanisch automatiseren van picking-processen lukt met traditionele robotica, maar zodra de variatie in producten toeneemt, haakt het systeem af. Fizyr pakt dat aan met deep learning.

De TU Delft levert niet alleen talent, maar ook een netwerk van industrie-contacten via onderzoeksprogramma's en samenwerkingsverbanden met havenbedrijven en productiebedrijven. Dat maakt de regio aantrekkelijk voor startups die in een vroege fase toegang nodig hebben tot technisch personeel én tot pilotpartners.

Automatisering als gemeenschappelijke noemer

Wat de bedrijven in de regio verbindt, is de focus op fysieke automatisering in de keten. Dat onderscheidt ze van de SaaS-gerichte software-startups die zich meer in Amsterdam concentreren. Robots, camera's, laadrobots, positioneringssystemen: het zijn stuk voor stuk producten die in een magazijn, op een terminal of in een vloot moeten werken, niet alleen in een browser.

Smart Robotics uit Best en Accerion uit Venlo zitten geografisch buiten de Rotterdamse corridor, maar illustreren hoe de vraag naar fysieke automatisering zich door de hele logistieke keten verspreidt. Smart Robotics bouwt robotsystemen voor palletiseren en orderpicken en haalde begin 2024 een Series A van 8,7 miljoen euro op. Accerion ontwikkelt infrastructuurvrije positionering voor robots op submillimeternauwkeurigheid, een technologie die de inzetbaarheid van autonome voertuigen in magazijnen vergroot zonder dure vloermarkeringen aan te brengen.

Iets verder buiten de kern zit AM-Flow in Amsterdam, dat post-productie workflows voor 3D-printbedrijven automatiseert. Het bedrijf laat zien dat de automatiseringslogica van de logistieke sector ook doordringt in aangrenzende maakindustrie.

Wat het ecosysteem nog mist

De concentratie van vraag en aanbod in de regio heeft ook een keerzijde. Veel startups zijn sterk afhankelijk van een beperkt aantal grote opdrachtgevers in de haven- en luchtvaartsector. Dat maakt de vroege groeifase relatief voorspelbaar, maar de stap naar internationale schaling vergt een andere aanpak dan het bedienen van één mainport. Bedrijven als Fizyr en Rocsys laten zien dat die stap mogelijk is, maar het vraagt om een salesstrategie die verder gaat dan de vertrouwde netwerken in Rotterdam en Schiphol-Rijk.

Daarnaast zijn de funding-rondes in de regio relatief bescheiden vergeleken met de kapitaalintensiteit van de hardware die de bedrijven bouwen. Series A-rondes van minder dan tien miljoen euro zijn voor robotica- en hardwarebedrijven aan de krappe kant als het om internationale opschaling gaat. Dat wijst op een financieringsgat dat zich in de komende jaren waarschijnlijk zal laten voelen.

Betekenis voor het bredere ecosysteem

De clustering rond Rotterdam, Den Haag en Schiphol laat zien dat fysieke infrastructuur als magneet voor deep-tech startups werkt op een manier die overheden en fondsen maar beperkt kunnen sturen. Havens, luchthavens en distributienetwerken creëren vanzelf een vraag naar automatisering, en startups die die vraag vroeg oppikken krijgen toegang tot pilotomgevingen die elders in Europa moeilijk te vinden zijn.

Voor beleidsmakers en regionale ontwikkelingsorganisaties is dat een argument om de verbinding tussen haven-infrastructuur en het startup-ecosysteem gericht te ondersteunen, niet via subsidies voor willekeurige tech-bedrijven, maar via programma's die de stap van pilotklant naar internationale referentie concreet maken. Voor investeerders in de rest van Europa is de regio een signaal dat Nederland buiten Amsterdam een tweede cluster herbergt met een eigen, sectorspecifieke logica.