Eén vals alarm per drie maanden dankzij AI

Het lijkt triviaal. Maar Harro Stokman, die als promovendus aan de Universiteit van Amsterdam aan precies dit vraagstuk werkte, ontdekte dat trivialiteit een illusie is. Met een paar collega's richtte hij Euvision op, een bedrijf dat de voorpagina's haalde met een app die foto's op je telefoon kon indelen. Honden, katten, zeilboten. In 2014 kocht het Amerikaanse Qualcomm het bedrijf.

Na een paar jaar bij de techreus werd het tijd voor iets anders. AI was inmiddels een stuk slimmer geworden. Het was nu mogelijk om uit bewegende beelden op te maken wat mensen aan het doen zijn. Maar Stokman zocht naar een toepassing die er maatschappelijk toe deed.

Drie verpleegkundigen voor honderd bewoners

Het oog viel op de ouderenzorg. In Nederlandse verpleeghuizen met honderd bewoners werken 's nachts vaak maar drie verpleegkundigen. Die komen in actie als er een sensor afgaat. Vaak blijkt het vals alarm. Een kussen dat van het bed valt, geeft hetzelfde signaal als een cliënt die valt. Het protocol schrijft ook voor om elke kamer een paar keer per nacht binnen te gaan, gewoon om te checken of alles goed is.

Beide scenario's zijn ontwrichtend. Voor de bewoner vanwege de gebroken nacht. Voor de zorgverlener die onnodig wordt opgetrommeld. En voor de maatschappij, omdat deze manier van werken veel mankracht kost die er niet is.

De cijfers liegen niet. Het personeelstekort in de Nederlandse zorg verviervoudigt de komende tien jaar, van 66.400 in 2025 naar 265.600 in 2034. [1] In verpleeghuizen specifiek komen nu al 14.200 mensen tekort. [2] Een kwart van het huidige zorgpersoneel gaat binnen vijf jaar met pensioen, terwijl het aantal ouderen blijft groeien.

"Ze werkten in die sector wel met camera's en sensoren, maar dat was allemaal heel ouderwets en die gaven veel valse alarmen."  Harro Stokman [3]

De sensor die begrijpt wat hij ziet

In 2018 richtte Stokman Kepler Vision Technologies op als spin-off van de Universiteit van Amsterdam. Het product heet Kepler Night Nurse. Het is een slimme sensor die in de kamer hangt en alarm slaat als er iets mis dreigt te gaan.

Het verschil met traditionele sensoren zit niet in wat het systeem ziet, maar in wat het begrijpt. De AI herkent of iemand ligt, bijna valt, rondloopt, op de grond zit, of de kamer verlaat. Het ziet het verschil tussen iemand die naar het toilet gaat en iemand die daadwerkelijk hulp nodig heeft.

En de valse alarmen? Eén per sensor per drie maanden. [3]

Dat klinkt als een technisch detail. Maar voor een verpleegkundige die tijdens een nachtdienst tientallen keren wordt gestoord door alarmen die niets betekenen, is het het verschil tussen uitputting en werkbare nachten. Alarmmoeheid is een reëel probleem in de zorg. Na honderden valse alarmen reageer je trager, of helemaal niet meer.

Geen camera, wel geruststelling

Een sensor in je slaapkamer die altijd aan staat. Dat klinkt als een privacy nachtmerrie. Maar Stokman draaide het argument om.

Het systeem herkent geen mensen, alleen activiteiten. De sensor verstuurt geen beelden, alleen een tekstbericht als er iets aan de hand is. En het belangrijkste: er komt niet meer elke paar uur een zorgverlener de kamer binnen om te controleren of alles goed gaat.

Voor veel bewoners is dat juist een verbetering van hun privacy. Geen fysieke inbreuk meer in de nacht. Geen zaklamp in het gezicht. Alleen toezicht wanneer het nodig is.

"Het systeem herkent geen mensen, alleen activiteiten. Een tijdig alarm kan veel ellende voorkomen, maar minstens zo belangrijk is de rust die het brengt voor zowel bewoner als verzorger."  Harro Stokman [3]

Van universiteit naar verpleeghuis

Kepler bewaakt inmiddels meer dan 14.500 cliënten en is actief in 26 Europese landen. [4] De omzet was ongeveer een miljoen euro in 2023. Stokman wil de komende drie jaar elk jaar verdrievoudigen. Met een investering van €1,5 miljoen van ROM InWest en eerdere funding van UvA Ventures en het Ministerie van Economische Zaken heeft het bedrijf nu meer dan € 9.8 miljoen opgehaald. [4][5]

De zorg is vaak voorzichtig met nieuwe technologie, merkt Stokman. Maar dat er inmiddels concurrentie is, vindt hij een goed teken. Het betekent dat de markt het probleem serieus neemt.

De verschuiving van een puur technisch bedrijf naar een zorgpartner vroeg om nieuwe gezichten die de taal van de markt spreken. Met de komst van Stephanie van Rosmalen als CMO en Lex Erades als COO heeft Kepler haar team geprofessionaliseerd bij hun verdere groei. Zij moeten ervoor zorgen dat de technologie niet alleen in het lab werkt, maar ook daadwerkelijk op de werkvloer van het verpleeghuis wordt omarmd.

Waar wetenschap de werkvloer raakt

Het verhaal van Kepler Vision laat zien wat er mogelijk is wanneer academische expertise een concreet probleem ontmoet. Stokman begon met de vraag hoe een computer een stoel herkent. Twintig jaar later helpt diezelfde kennis een verpleegkundige om 3 uur 's nachts om te weten wanneer ze wél moet lopen en wanneer niet.

Voor de Nederlandse AI-scene is dat een les. De meest waardevolle toepassingen zitten niet altijd in de nieuwste modellen, maar in de vertaling van bestaande kennis naar plekken waar het echt verschil maakt. Een spin-off van de UvA die verpleeghuizen helpt. Een algoritme dat ooit stoelen herkende en nu mensenlevens bewaakt.

De complexiteit zit niet in de code. Die zit in het vinden van het juiste probleem.

Willem Blom
Founder Dutchstartup