Terwijl Nederland verzuipt in netcongestie, bouwt Axelera AI chips die de cloud overbodig maken

De conventionele oplossing is meer bouwen. Grotere serverparken, meer capaciteit, meer koeling. Maar op de High Tech Campus in Eindhoven werkt een team van tweehonderd mensen aan een fundamenteel andere route. Axelera AI verplaatst de intelligentie van de cloud naar de plek waar data daadwerkelijk ontstaat. In camera's, robots, auto's, medische apparaten. Ze noemen het de edge.

Een Italiaan die chips leert bouwen

Fabrizio Del Maffeo is ingenieur, Italiaan, en woont in Nederland. Hij werkte jarenlang bij de ASUS computing group, waar hij IoT-hardware verkocht en ontwikkelde. Daar zag hij iets dat hem niet losliet. Klanten vroegen steeds vaker om apparaten die zelf konden denken, zonder constante verbinding met een datacenter. Maar de chips die hij kon leveren waren daar niet voor gemaakt.

"Ik had eerlijk gezegd geen idee hoe ik het moest oplossen, want ik kocht altijd computerhardware in", vertelt Del Maffeo in een podcast. [3] Het kostte hem twee jaar om een team samen te stellen. Wetenschappers van IBM Research in Zürich, imec in België, ETH Zürich. In juli 2021 startte Axelera AI. Drie jaar later hebben ze meer dan 200 miljoen euro opgehaald en leveren ze chips aan klanten in vijftien landen. [4]

De muur waar data op stukloopt

De technische doorbraak zit in een concept dat klinkt als een contradictie. In-memory computing. Bij traditionele chips worden berekeningen uitgevoerd op één plek en data opgeslagen op een andere. Dat betekent constant transport tussen processor en geheugen. Die beweging kost tijd en energie. In de chipsector noemen ze dit de memory wall, de onzichtbare muur waar prestaties op stukslaan.

Axelera's aanpak is anders. Hun chips voeren berekeningen uit op de plek waar data al ligt. Geen eindeloos heen en weer gesleep. Het resultaat is een chip die volgens het bedrijf tot tien keer energie-efficiënter is dan de concurrentie, tegen een fractie van de kosten. [5]

"Je kunt je geen auto voorstellen die in een tunnel rijdt, geen verbinding kan maken met de cloud, en toch een beslissing moet nemen. Je hebt intelligentie nodig die draait zonder connectiviteit." — Fabrizio Del Maffeo [3]

Een miljard camera's die slim kunnen worden

De marktstrategie is pragmatisch. Er staan wereldwijd meer dan een miljard beveiligingscamera's. Die vervang je niet zomaar. Maar je kunt er een slim kastje naast zetten. Een box met een Axelera-chip die beelden lokaal analyseert en alleen relevante informatie doorstuurt. Retrofit, noemen ze dat.

Del Maffeo ziet toepassingen overal. Camera's in winkels die niet alleen bewaken maar ook analyseren welke producten klanten bekijken. Medische apparaten die preventieve checks uitvoeren bij de huisarts in plaats van in het ziekenhuis. Robots die een brein in hun eigen lichaam hebben, niet ergens in een datacenter honderden kilometers verderop.

"De volgende grote golf is AI aan de edge, in de fysieke wereld. Wij geloven dat naarmate technologie volwassener wordt, deze neigt te decentraliseren." — Fabrizio Del Maffeo [3]

De vraag die iedereen stelt

Op de Supercomputing conferentie in 2024 hing één vraag in de lucht. Is er een alternatief voor Nvidia? Het Amerikaanse bedrijf domineert de markt voor AI-chips, vooral voor het trainen van modellen. Maar Axelera richt zich op een ander segment. Inference, het uitvoeren van getrainde modellen, vereist andere hardware. Minder brute kracht, meer efficiëntie.

De validatie komt uit onverwachte hoek. In maart 2025 ontving Axelera 61,6 miljoen euro van de EuroHPC Joint Undertaking voor de ontwikkeling van Titania, een chiplet-platform voor high-performance computing. [6] De subsidie past in een breder Europees streven naar digitale soevereiniteit. RISC-V, de open-source architectuur die Axelera gebruikt, maakt het continent minder afhankelijk van Amerikaanse en Chinese chipgiganten.

De keuze voor Eindhoven is niet toevallig. ASML zit om de hoek. Philips heeft er zijn roots. Het hele ecosysteem van toeleveranciers, kennisinstellingen en talent is binnen handbereik. Axelera bouwt niet in Silicon Valley. Ze bouwen waar de lithografiemachines vandaan komen die de hele chipindustrie mogelijk maken.

Een les in infrastructuur

Voor de Nederlandse AI-scene zit er een les in dit verhaal. Niet elke doorbraak zit in de applicatielaag, in de chatbots en de generatieve tools die de krantenkoppen halen. Soms zit de grootste kans in de infrastructuur eronder. De chips, de hardware, de fundamenten waarop alles draait.

Axelera laat ook zien dat EU-funding serieuze groei kan ondersteunen. Meer dan 60 miljoen euro voor één project is geen bijzaak. En het bewijst dat deep tech mogelijk is in Nederland, mits je de juiste partners vindt en geduld hebt om twee jaar aan een team te bouwen voordat je ook maar één chip maakt.

De vraag die overblijft is of Europa snel genoeg kan schalen. Chipfabricage vereist astronomische bedragen. Nvidia investeert miljarden per kwartaal. Maar in een wereld waar het stroomnet vol zit en datacenters tegen grenzen aanlopen, heeft efficiëntie opeens strategische waarde. En dat is precies waar Axelera op gokt.

Willem Blom
Founder Dutchstartup.ai