Nieuws
2 min leestijd
Energieleverancier Vattenfall, de Amsterdamse deeptech-startup Project Enki en automatiseringsbedrijf ABB gaan gezamenlijk onderzoeken of het haalbaar is om AI-datacenters direct op windparken op zee te bouwen. De aankondiging dateert van 18 en 19 juni 2026. Het initiatief bevindt zich in een vroege strategische fase: de partijen zijn op zoek naar een eerste geschikte projectlocatie, maar concrete locaties zijn nog niet vastgesteld.
De kern van het concept is dat de datacenters hun rekenkracht afstemmen op de hoeveelheid beschikbare windenergie. Bij een hoog windaanbod draaien de systemen op volle capaciteit; bij minder wind kunnen AI-berekeningen worden uitgesteld of vertraagd. Daarmee wijkt het model af van traditionele datacenters, die een constante stroomlevering vereisen.
Project Enki mikt op een vermogen van 20 tot 25 megawatt per datacenter. De installaties zouden slechts een beperkt deel van de totale capaciteit van een windpark gebruiken, zodat de rest van de opgewekte stroom beschikbaar blijft voor het reguliere elektriciteitsnet.
Netcongestie is in Nederland een hardnekkig probleem. Op momenten dat windparken veel stroom produceren, is het elektriciteitsnet op land soms niet in staat al die energie af te voeren. In sommige gevallen worden windturbines daardoor bewust stilgezet, ook wel curtailment genoemd. Door een datacenter direct op een windpark aan te sluiten, kan die overtollige stroom alsnog nuttig worden ingezet voor AI-berekeningen.
Nardi Polak, Head of Supplier Innovation bij Vattenfall, ziet in dit model een manier om de waarde van windparken te verhogen zonder extra druk op het net te leggen. Het idee is niet om het net te omzeilen, maar om de pieken in productie op te vangen die anders verloren gaan of tot congestie leiden.
Project Enki wil de datacenters niet op volledig nieuwe constructies bouwen, maar op reeds bestaande, ongebruikte platforms op zee, zoals voormalige olie- en gasplatforms. Dat kan de bouw aanzienlijk vereenvoudigen en goedkoper maken, al zijn de exacte kostenramingen nog niet gepubliceerd. Financieringsdetails zijn evenmin bekendgemaakt; het gaat vooralsnog om een verkennend haalbaarheidsonderzoek.
Paul Kunneman, algemeen directeur van Project Enki, benadrukt dat de locatie niet per se in Nederlandse wateren hoeft te liggen. Vattenfall heeft windparken op de Noordzee, maar het consortium sluit andere locaties niet uit. Een definitieve keuze volgt later in het traject.
Een praktisch voordeel van een locatie op zee is de beschikbaarheid van zeewater voor koeling. Datacenters produceren veel warmte en vereisen doorgaans intensieve koelsystemen. Het gebruik van zeewater is efficiënter dan luchtkoeling en maakt het verbruik van drinkwater overbodig, wat op land een steeds relevantere overweging wordt.
De combinatie van directe aansluiting op een windpark en zeewater als koelmedium maakt de offshore-aanpak volgens de betrokken partijen aantrekkelijker dan een vergelijkbare opzet op land, waar zowel netaansluiting als waterverbruik vaker knelpunten vormen.
De datacenters zijn nadrukkelijk niet bedoeld voor traditionele clouddiensten, maar voor zware AI-workloads zoals het trainen van grote taalmodellen. Dat type berekening is bij uitstek geschikt voor een intermitterend stroomaanbod: trainingsprocessen kunnen in principe worden onderbroken en hervat zonder dat de eindresultaten daaronder lijden, in tegenstelling tot real-time toepassingen die een stabiele verbinding vereisen.
Of en wanneer een eerste project van de grond komt, is nog onduidelijk. Het consortium heeft nog geen tijdlijn gepubliceerd. De volgende stap is het identificeren van een concrete projectlocatie, waarna een verdere haalbaarheidsanalyse kan volgen.
Het Amsterdamse alpha.one heeft €1,8 miljoen groeikapitaal opgehaald, geleid door Orange Mills Ventures. Het bedrijf gebruikt neurowetenschap om de effectiviteit van marketingcontent te voorspellen en wil het platform uitbreiden met een actieve optimalisatie-engine.
Anthropic heeft haar Fable-model afgesloten voor gebruikers buiten de VS, waaronder Europeanen. Het is een van de eerste keren dat een geavanceerd Amerikaans AI-model expliciet wordt beperkt tot Amerikaanse staatsburgers.
Nederland is op 23 juni 2026 toegetreden tot Pax Silica, een door de VS geleide alliantie die de chipketen wil diversifiëren en de afhankelijkheid van één regio wil verminderen. Nederland is het vijftiende lid; ook Zuid-Korea, Japan en het Verenigd Koninkrijk zijn aangesloten.
