EC bestempelt AWS en Azure voorlopig als poortwachters onder de DMA

De Europese Commissie heeft Amazon en Microsoft laten weten dat zij hun clouddiensten, respectievelijk Amazon Web Services (AWS) en Microsoft Azure, voorlopig aanmerkt als poortwachters in de zin van de Digital Markets Act (DMA). Dat standpunt is op 25 juni 2026 gepubliceerd, zeven maanden na de start van de marktonderzoeken op 18 november 2025. De Nederlandse toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) was bij het onderzoek betrokken.

Beide bedrijven krijgen nu de gelegenheid te reageren op de voorlopige bevindingen. Een definitieve aanwijzing wordt verwacht in het vierde kwartaal van 2026. Voor 1 juli 2026 staan al rondetafelgesprekken gepland met belanghebbenden over technische interoperabiliteit, inkoopeconomie en contractuele voorwaarden.

Kwalitatieve toets in plaats van vaste drempelwaarden

De DMA hanteert normaal gesproken kwantitatieve drempels om te bepalen of een bedrijf als poortwachter geldt. In dit geval heeft de EC gekozen voor een kwalitatieve beoordeling. AWS en Azure zijn gezamenlijk goed voor ongeveer 70% van de cloudinkomsten in de EU, maar de Commissie baseert haar standpunt nadrukkelijk op de bredere marktpositie van de twee diensten.

Volgens de EC fungeren AWS en Azure als een belangrijke toegangspoort tussen bedrijven en hun klanten in de EU. De Commissie wijst op aanzienlijk hogere omzet en investeringscapaciteit dan concurrenten, grote en ingeburgerde gebruikersbestanden, en sterke lock-in-effecten door hoge overstapkosten. Ook het brede ecosysteem van AI-tools en partnerschappen wordt meegewogen als factor die de inkoop van clouddiensten beïnvloedt.

Wat een definitieve aanwijzing zou betekenen

Als de Commissie haar voorlopige standpunt omzet in een formele aanwijzing, hebben Amazon en Microsoft zes maanden de tijd om aan de DMA-verplichtingen te voldoen. Die verplichtingen kunnen onder meer bestaan uit interoperabiliteitsmandaten, eisen rond dataportabiliteit, beperkingen op zogeheten egress-kosten en verboden op het bevoordeligen van eigen AI-diensten ten opzichte van die van derden.

Bij herhaalde overtredingen kunnen boetes oplopen tot 20% van de wereldwijde jaaromzet. Teresa Ribera, uitvoerend vicevoorzitter van de Commissie voor een schone en concurrerende transitie, en Henna Virkkunen, uitvoerend vicevoorzitter voor techsoevereiniteit, hebben het belang benadrukt van een goed functionerende en concurrerende cloudmarkt in Europa.

Amazon en Microsoft betwisten de beoordeling

Beide bedrijven reageerden kritisch op het voorlopige standpunt. Amazon stelt dat de EC de breedte van het Europese cloudaanbod negeert en verwijst naar een onderzoek in eigen opdracht waarin meer dan 200 Europese cloudconcurrenten worden opgesomd. Volgens Amazon schaadt de aanwijzing het Europese investeringsklimaat en remt het innovatie.

Microsoft richt zijn kritiek op de selectie van alleen twee poortwachters. Het bedrijf wijst erop dat Google Cloud buiten schot blijft, terwijl die dienst eveneens een significante positie op de Europese markt inneemt. Microsoft stelt dat de aanwijzing daarmee een vertekend beeld van de markt geeft en schadelijke gevolgen kan hebben voor de sector.

Bredere betekenis voor de Europese cloudmarkt

Voor Europese bedrijven die gebruik maken van AWS of Azure brengt een definitieve aanwijzing mogelijk meer keuzevrijheid en lagere drempels om van cloudprovider te wisselen. Verplichtingen rond interoperabiliteit en dataportabiliteit raken direct aan de dagelijkse praktijk van organisaties die nu sterk afhankelijk zijn van één leverancier.

Voor de Nederlandse en Europese AI-scene is de zaak ook relevant vanwege de aandacht voor AI-zelfpreferentie. Als grote cloudproviders verplicht worden hun eigen AI-diensten niet te bevoordelen boven die van derden, opent dat in theorie ruimte voor kleinere Europese spelers. De Commissie zal in de komende maanden de reacties van Amazon en Microsoft wegen voordat zij een definitief besluit neemt. De ACM blijft als nationale toezichthouder betrokken bij dat proces, wat de uitkomst ook voor Nederland relevant maakt voor toezicht op de digitale infrastructuur waarop veel bedrijven en overheidsdiensten draaien.